องค์ที่ 1 สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อู่)
ในรัชกาลที่ 3 เมื่อพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงสถาปนาพระวิหาร พระอุโบสถ ศาลาโรงธรรม สร้างกุฏิสงฆ์เสร็จเรียบร้อยแล้วในปีเถาะ พุทธศักราช 2386 จุลศักราช 1205 ณ วันพุธ แรม 11 ค่ำ เดือน 6 จึงทรงพระกรุณาโปรดให้อาราธนาพระธรรม-ไตรโลกาจารย์ จากวัดเกาะแก้วลังการาม ( คือวัดสัมพันธวงศ์ในปัจจุบัน ) มาเป็นเจ้าอาวาสวัดสุทัศนเทพวรารามเป็นองค์แรก
ประวัติเดิมของสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อู่) มีดังนี้ นามเดิมของท่านว่า อู่ ส่วนประวัติชั้นบวชเรียนและเปรียญนั้นไม่ทราบว่าเป็นอย่างไรไม่ได้ ความปรากฏ กล่าวกันว่าท่านเป็นผู้ฉลาดสามารถในพระปริยัติธรรมเป็นเปรียญ 9 ประโยค ถึงปีเถาะพุทธศักราช 2374 วันพฤหัสบดีขึ้น 5 ค่ำ เดือน 8 ทรงตั้งเป็นพระราชาคณะผู้ใหญ่ที่ พระธรรมไตรโลกาจารย์มีสำเนาที่ทรงตั้งดังนี้ ให้เลื่อน พระราชกระวี เป็นพระธรรมติโลกาจารย์ญาณวิสารทนายก ติปิฏกธรา บวรสังฆาราม คามวสี สถิต ณ วัดเกาะวรวิหาร พระอารามหลวง
ครั้งถึงปีเถาะพุทธศักราช 2386 เมื่อทรงบูรณะวัดสุทัศนเทพวรารามให้เป็นสังฆรามสำเร็จแล้ว โปรดให้อาราธนามาเป็นอธิบดีสงฆ์วัดสุทัศน์ ฯ เป็นองค์แรกจึงทรงเลื่อนเป็นพระพิมลธรรม คราวเดียวกับทรงตั้งสมเด็จพระสังฆราช ( นาค ) มีสำเนาที่ทรงตั้ง ดังนี้ ให้พระธรรมไตรโลก เป็นพระพิมลธรรม อนันญาณนายกติปิฏกธรา มหาคณิฤศรบวรสังฆาราม คามวสี สถิตในวัด วัดสุทัศนเทพธารามอาวาสวรวิหาร พระอารามหลวงทรงตั้งวันพุธ แรม 11 ค่ำ เดือน 6 ปีเถาะพุทธศักราช 2386 |